Podlewanie ogrodu jest jedną z sezonowych przyczyn wzrostu rachunków za wodę. W Polsce opady deszczu — choć nierównomiernie rozłożone w ciągu roku — stanowią dostępne i bezpłatne źródło wody, które przy odpowiedniej instalacji można wykorzystać do nawadniania roślin, mycia chodników lub napełniania oczka wodnego.
Najprostszy system: beczka przy rynnie
Podstawowym rozwiązaniem jest beczka o pojemności od dwustu do czterystu litrów, podłączona bezpośrednio do rynny spustowej. Instalacja nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia — wystarczy odpowiedni łącznik do rynny i kran odpływowy przy dnie naczynia.
Beczki dostępne są w sklepach budowlanych i ogrodniczych. Wersje wykonane z tworzywa odpornego na UV zachowują właściwości przez wiele sezonów. Warto wybrać model z siatką zabezpieczającą przed wpadnięciem liści i owadów.
Zbiorniki podziemne — większa pojemność
Zbiorniki podziemne na deszczówkę pozwalają zgromadzić od kilku do kilkudziesięciu tysięcy litrów wody. Instaluje się je w gruncie, najczęściej w pobliżu budynku. Woda jest odprowadzana z rynien przez filtr wstępny, trafia do zbiornika, a stamtąd pompowana do punktów poboru w ogrodzie.
Montaż zbiornika podziemnego wymaga robót ziemnych i podłączenia instalacji odprowadzającej oraz pompowej. W przypadku zbiorników o pojemności do dziesięciu metrów sześciennych w Polsce nie jest wymagane pozwolenie na budowę, ale warto sprawdzić aktualne przepisy w lokalnym urzędzie, ponieważ mogą obowiązywać regulacje miejscowe.
Filtracja wody deszczowej
Woda zebrana z dachu zawiera zanieczyszczenia: pyłki, liście, ptasie odchody, cząstki materiałów pokryciowych. Do podlewania ogrodu zazwyczaj wystarczy filtr mechaniczny zatrzymujący grubsze frakcje. Do bardziej wymagających zastosowań — na przykład mycia samochodów — stosuje się filtry wielostopniowe.
Wody deszczowej zebranej w standardowych instalacjach nie należy używać do picia ani gotowania bez wcześniejszej, dokładnej filtracji i dezynfekcji, co znacznie zwiększa koszty i złożoność systemu.
Wybór roślin wpływa na zapotrzebowanie na wodę
Dobór roślin odpornych na okresowe niedobory wody zmniejsza zapotrzebowanie na nawadnianie. Rośliny wieloletnie z głębszym systemem korzeniowym czerpią wodę z niższych warstw gleby i rzadziej wymagają podlewania niż rośliny jednoroczne.
W polskich ogrodach popularność zyskują rośliny określane jako suchoLubne lub odporne na suszę: rozchodniki, lawenda, szałwia, trawy ozdobne. Ich utrzymanie jest mniej kosztowne i praco- oraz wodochłonne niż tradycyjnych trawników w pełnym słońcu.
Ściółkowanie — ograniczenie parowania
Warstwa ściółki (kory, zrębków, skoszonej trawy) na grządkach i pod krzewami spowalnia parowanie wody z gleby. Ściółkowane gleby wymagają rzadszego podlewania, a podana woda penetruje głębiej zamiast spływać po powierzchni.
Podlewanie systemem kroplowym
System nawadniania kroplowego dostarcza wodę bezpośrednio w okolice systemu korzeniowego roślin, zmniejszając straty na parowanie i spływ powierzchniowy. Instalacje kroplowe dostępne są jako zestawy do samodzielnego montażu. Można je podłączyć bezpośrednio do beczki na deszczówkę, korzystając z różnicy poziomów lub niewielkiej pompki.
Regulacje prawne w Polsce
Prawo wodne w Polsce (ustawa z dnia 20 lipca 2017 r.) pozwala na zbieranie wody opadowej na własne potrzeby bez zgłoszeń i opłat, o ile instalacja nie wpływa na stosunki wodne na sąsiednich działkach. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronach Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz w lokalnych urzędach gminnych.
Zewnętrzne źródła informacji
Informacje o systemach retencji wody deszczowej publikuje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Dane o opadach w Polsce dostarcza Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (imgw.pl).